Vanaf drie ton vervoert men zijn machine niet meer achter een auto, haalt men haar niet meer met de hand uit een tuin, en verandert de cabine de manier waarop men waarneemt wat er om zich heen gebeurt. Dit is de categorie waarin men overgaat van particulier gereedschap naar bouwmachine — zonder dat iets op het technische blad het duidelijk zegt.
De handleiding van uw fabrikant is doorslaggevend. Deze pagina geeft de volgorde van de handelingen en de valkuilen van de categorie; de getalswaarden — maximale helling, inhouden, inloopduur, rupsspanning — leest u in uw handleiding.
1. Bij levering, vóór het tekenen
Een zonder voorbehoud getekende leveringsbon sluit uw verhaal af.
- Volledige ronde vóór de handtekening: kap, cilinders, cabinebeglazing, tanden en blad, slangen.
- Typeplaat aanwezig en leesbaar: zonder serienummer geen onderdeel, geen nette doorverkoop.
- Aangekondigde hulpstukken geteld: bakken, snelwissel, sleutels, handleiding — en de handleiding van de motor, een apart document dat men vergeet op te vragen.
- Foto’s, vrachtwagen in beeld.
Bij deze maat komt er een punt bij dat de kleinere niet hebben: controleer de beglazing en de cabinestructuur. Een tijdens transport gebarsten ruit vervangt men; een vervormde stijl herstelt men niet en tast de bescherming aan.
2. Het lossen
Dit is het gevaarlijkste moment van de dag. Bij deze massa herstelt men een fout niet meer met de hand.
Een machine van vier ton komt op een dieplader, niet op een particuliere aanhanger. Het lossen doet vaak de chauffeur — maar u leeft met de gevolgen, dus kijk mee:
- Vlakke en stabiele grond, weg van de rand van de rijbaan of van een talud.
- Opritten met voldoende draagvermogen, schoon en vast aan de laadvloer.
- Geen enkele koerscorrectie op de oprit. Staat de machine scheef, dan rijdt men terug, lijnt men uit, en rijdt men opnieuw op.
- Werktuig ingetrokken en laag, arm opgevouwen.
- Vertragen op de overgang oprit / laadvloer: het zwaartepunt kantelt in één keer.
- Vergrendel de bovenwagen vóór het op- en afrijden: een onbedoelde zwenking op helling zet de machine dwars.
Til uzelf nooit met de giek op om te laden of te lossen. De handleidingen verbieden het uitdrukkelijk, ook wanneer de machine het lijkt toe te laten.
3. Vóór de eerste start
- Alle peilen, machine waterpas: motor, hydrauliek, koeling.
- Zoek de accuscheider, de veiligheidsbeugel (de hendel die de joysticks uitschakelt) en de nooduitgang van de cabine op — bij de meeste modellen de achterruit. Die vraag stellen op de dag dat ze zich stelt, is te laat.
- Zoek de smeernippels op voordat alles onder de aarde zit. Bij deze maat zijn er meer, en sommige zitten onder de bovenwagen.
- Controleer de rupsspanning: ze reizen soms slap.
4. De eerste start
- In korte pogingen: enkele seconden, een pauze, opnieuw. Doorgaan leegt de accu en verbrandt de startmotor.
- Bij koud weer, de voorziene voorgloei — enkele seconden slechts.
- ⛔ Nooit ether of startspray: explosiegevaar.
- Ongeveer vijf minuten stationair voordat u de joysticks aanraakt. Een koude hydrauliek reageert slap en te laat, en zo raakt men iets.
- Controles tijdens het opwarmen: lampjes uit, normale uitlaatkleur, geen abnormaal geluid, geen lekkage op de grond.
- Eerste proef in een vrije ruimte: controleer of de bewegingen overeenkomen met het bedieningsschema in de cabine. Deze machines worden in ISO- of SAE-configuratie geleverd, en ze bewegen niet hetzelfde. Komt het schema niet overeen met wat u doet, stop dan: dat is een ongeval in voorbereiding.
Doe uw gordel om. In een cabine vergeet men het omdat men zich beschermd voelt. De structuur beschermt alleen als u erin blijft.
5. Het inlopen
Fabrikanten komen overeen: de eerste vijftig uur vermijdt men vol toerental en volle belasting. De eerste olieverversing valt ruim vóór het normale interval, omdat nieuwe onderdelen metaaldeeltjes loslaten.
Het inlopen leest u in de handleiding van de motor. Veel machinefabrikanten schrijven er zelf geen voor en verwijzen naar de motorenbouwer.
6. Wat er bij deze maat werkelijk verandert
- U ziet niet meer alles. De cabine, de ruit, het stof: dode hoeken worden echt. Kijk achterom vóór het zwenken, niet tijdens.
- De zwenking van de bovenwagen bestrijkt een volume, en het contragewicht achter steekt ver buiten de rupsen. Dat contragewicht verplettert mensen tegen muren — het risico zit niet vooraan, het zit achteraan.
- Zijwaartse uitkraging blijft de manier van kantelen. Arm zijwaarts uitgeschoven, op helling, bak vol.
- Een verse sleuf is geen draagkrachtige grond. De rand bezwijkt onder vier ton veel sneller dan onder één.
7. Beroepsmatig gebruik
Voor beroepsmatig gebruik zijn opleiding en toestemming van de bediener verplicht; in Nederland en België geldt de nationale arbo-wetgeving over het gebruik van arbeidsmiddelen, niet die welke de Franse pagina citeert.
Een certificaat geeft op zichzelf geen bedieningsrecht: het bevestigt een bekwaamheid. De toestemming om te bedienen blijft een handeling van de werkgever, na controle van de medische geschiktheid, van de kennis en van de werkplek.
Voordat u een sleuf opent op een terrein dat u niet kent, is het opsporen van ondergrondse leidingen geen formaliteit: een doorgesneden leiding kost onvergelijkbaar veel meer.
Daarna
Wat een machine van deze maat lang doet meegaan: het doorsmeren dat gehaald wordt, de rupsspanning die bewaakt wordt, en de termijnen die gerespecteerd worden.